Ziemniaki mogą być podstawą śniadania, nie tylko dodatkiem do obiadu. W Szwajcarii trafiają na patelnię jako chrupiące rösti, w Irlandii łączy się je w plackach boxty, a w Hiszpanii zatapia w jajecznej tortilli. Do tego dochodzą polskie placki ziemniaczane i podhalańskie moskole. Każde z tych dań wykorzystuje ten sam składnik inaczej, więc łatwo wybrać przepis pasujący do czasu, który masz rano, oraz do ziemniaków pozostałych z poprzedniego dnia.

Szwajcarskie rösti – chrupiący placek ze startych ziemniaków

Rösti ma śniadaniowe korzenie: w XIX wieku smażone ziemniaki stały się porannym posiłkiem rolniczych rodzin w okolicach Zurychu. Dziś to także prosty sposób na przygotowanie ziemniaków bez jajka i mąki. Wystarczy zetrzeć je, uformować na patelni jeden większy placek i usmażyć z obu stron.

Na dwie porcje przygotuj dwa lub trzy średnie ziemniaki, odrobinę tłuszczu do smażenia, sól i pieprz. Możesz użyć ziemniaków surowych albo wcześniej ugotowanych i ostudzonych. Surowe ziemniaki po starciu lekko odciśnij – gdy są bardzo mokre, trudniej uzyskać rumianą powierzchnię. Ziemniaki ugotowane potraktuj delikatniej, aby nie zamieniły się w jednolitą masę.

Rozgrzej patelnię z niewielką ilością tłuszczu. Rozłóż starte ziemniaki równą warstwą i lekko dociśnij łopatką. Smaż na umiarkowanym ogniu, aż spód się zrumieni i placek będzie na tyle zwarty, by dało się go odwrócić. Przy większym rösti pomoże talerz: zsuń na niego placek, po czym przełóż z powrotem na patelnię drugą stroną do dołu. Jeśli wolisz łatwiejszy wariant, usmaż dwa mniejsze placki.

Rösti dobrze komponuje się z jajkiem sadzonym, jogurtem naturalnym i świeżymi warzywami. Dzięki temu śniadanie nie opiera się wyłącznie na smażonych ziemniakach. To dobry wybór, gdy chcesz podać coś chrupiącego, ale nie masz ochoty przygotowywać ciasta na placki.

Irlandzkie boxty – placki z surowych i gotowanych ziemniaków

Boxty różni się od rösti konsystencją. Zamiast zwartej warstwy samych startych ziemniaków otrzymujesz ciasto na placki, w którym można połączyć ziemniaki surowe z ugotowanymi. To szczególnie praktyczny przepis, jeśli po obiedzie została niewielka porcja purée lub ziemniaków, które da się rozgnieść.

Na śniadanie dla dwóch osób weź jeden większy surowy ziemniak i podobną ilość ugotowanych ziemniaków. Przyda się też niewielka ilość mąki, szczypta soli oraz woda lub mleko do regulowania gęstości. Surowy ziemniak zetrzyj i odciśnij, a ugotowany rozgnieć. Wymieszaj obie części, dodaj mąkę i tyle płynu, aby powstała masa, którą można nakładać łyżką. Nie musi być idealnie gładka.

Smaż niewielkie placki na umiarkowanym ogniu. Zbyt wysoka temperatura szybko zrumieni wierzch, zanim surowe ziemniaki w środku zmiękną. Gotowe boxty możesz podać z jogurtem, jajkiem albo podsmażonymi warzywami. Jeśli używasz już doprawionego purée, spróbuj masy przed dosoleniem.

W tym przepisie gotowane ziemniaki nadają plackom miękkość, a surowe – wyraźniejszą ziemniaczaną strukturę. Proporcje można dostosować do tego, co masz w lodówce; ważniejsze od ścisłego odmierzania jest uzyskanie masy, która trzyma kształt na patelni.

Hiszpańska tortilla ziemniaczana – ziemniaki w jajecznym omlecie

Hiszpańska tortilla ziemniaczana to gruby omlet, a nie cienki placek przypominający naleśnik. Pokrojone ziemniaki miękną na patelni, następnie łączy się je z roztrzepanymi jajkami i smaży tak, by całość dała się kroić na kawałki. Cebula jest możliwym dodatkiem, lecz nie jest potrzebna do przygotowania prostej wersji.

Na dwie porcje przygotuj dwa średnie ziemniaki, trzy jajka, opcjonalnie małą cebulę, sól oraz tłuszcz do smażenia. Obrane ziemniaki pokrój w cienkie plasterki lub niewielkie kawałki. Smaż je na niezbyt dużym ogniu, mieszając ostrożnie, aż zmiękną. Chodzi o to, by nie pozostały surowe, zanim dodasz jajka. Jeśli używasz cebuli, podsmaż ją razem z ziemniakami.

Przełóż ziemniaki do miski z roztrzepanymi jajkami, dopraw i wymieszaj. Następnie wlej całość na patelnię i smaż na małym ogniu. Gdy spód się zetnie, możesz odwrócić tortillę przy pomocy talerza albo przykryć patelnię i poczekać, aż wierzch również się zetnie. Gotową tortillę odstaw na chwilę przed krojeniem – porcje łatwiej wtedy wyjąć bez rozpadania.

To propozycja dla osób, które wolą śniadanie możliwe do przygotowania wcześniej. Tortilla smakuje zarówno ciepła, jak i po przestudzeniu. Można też wykorzystać ugotowane ziemniaki z poprzedniego dnia, podsmażając je krótko przed połączeniem z jajkami. Będzie to wygodny domowy skrót, choć da nieco inny efekt niż przygotowanie dania od początku z surowych ziemniaków.

Polskie placki ziemniaczane – klasyka na wytrawne śniadanie

W Wielkopolsce oraz na Warmii i Mazurach placki ziemniaczane bywają nazywane plendzami, plindzami lub plyndzami. Regionalne nazwy przypominają, jak dobrze to proste danie zadomowiło się w polskiej kuchni. Na śniadanie najlepiej sprawdzą się mniejsze placki: łatwiej je usmażyć i wygodnie podać z dodatkami.

Zetrzyj dwa lub trzy surowe ziemniaki oraz, jeśli lubisz, kawałek cebuli. Odciśnij nadmiar płynu. Dodaj jajko, odrobinę mąki i sól, po czym wymieszaj. Nakładaj masę łyżką na rozgrzaną patelnię i rozprowadzaj ją na niezbyt grube placki. Smaż z obu stron do zrumienienia, a gotowe odkładaj na chwilę na papierowy ręcznik.

Różnicę między plackami a rösti widać już podczas przygotowania. Do polskich placków trafia zwykle masa połączona jajkiem i niewielką ilością mąki; rösti może powstać z samych startych ziemniaków. Placki można podać wytrawnie – z jogurtem naturalnym, twarogiem lub jajkiem oraz pomidorem czy ogórkiem. Jeśli ziemniaki po starciu puszczą dużo wody, sprawdź masę przed smażeniem kolejnych porcji i w razie potrzeby ponownie ją wymieszaj.

Podhalańskie moskole – sposób na ugotowane ziemniaki

Moskole pokazują jeszcze inne zastosowanie ziemniaków: powstają z ziemniaków gotowanych, a formuje się z nich placki, które można piec na blasze lub suchej patelni. To propozycja na poranek, gdy ziemniaki są już ugotowane i ostudzone. Nie trzeba ich ścierać ani przygotowywać masy z surowego warzywa.

Rozgnieć około 300 g ugotowanych ziemniaków, dodaj sól i stopniowo dosypuj mąkę. Zacznij od niewielkiej ilości i wyrabiaj tylko do momentu, w którym masa pozwoli się formować. Zbyt duży dodatek mąki sprawi, że placki będą ciężkie i mniej ziemniaczane w smaku. Podziel ciasto na części, spłaszcz je i piecz na rozgrzanej suchej patelni, odwracając, gdy spód się przyrumieni.

Moskole możesz podać z twarogiem, jogurtem lub jajkiem. Jeśli ziemniaki pozostałe z obiadu były już solone, uwzględnij to podczas doprawiania ciasta. Konsystencja będzie zależała również od tego, jak wilgotne są ziemniaki, dlatego mąkę lepiej dodawać stopniowo niż wsypywać całą od razu.

Jak dobrać ziemniaki i dodatki do porannego dania?

Najprostsza zasada dotyczy tego, czy ziemniaki są surowe, czy ugotowane. Surowe wykorzystasz do rösti, polskich placków oraz tortilli; po połączeniu z ugotowanymi przygotujesz boxty. Jeśli masz wyłącznie ugotowane ziemniaki, szczególnie wygodne będą moskole albo rösti z ostudzonych ziemniaków. Do placków z surowych ziemniaków warto odcisnąć nadmiar płynu, natomiast przed formowaniem placków z gotowanych ziemniaków dobrze jest je ostudzić.

Ziemniak dostarcza między innymi potasu i błonnika. Średni ziemniak jedzony ze skórką zawiera około 2–3 g błonnika i około 600 mg potasu. Nie oznacza to jednak, że każde danie ziemniaczane ma taki sam skład: znaczenie mają ilość tłuszczu użytego do smażenia oraz pozostałe składniki posiłku. Gdy przepis na to pozwala, możesz pozostawić dobrze umytą skórkę.

Do ziemniaczanego śniadania dodaj źródło białka, na przykład jajko, twaróg albo jogurt naturalny, oraz porcję warzyw. Dzięki temu nawet najprostsze rösti czy placki stają się bardziej urozmaiconym posiłkiem. Jeśli rano liczy się czas, ugotuj ziemniaki poprzedniego dnia i przechowuj je w lodówce – następnego dnia będą gotową bazą do moskoli, boxty lub szybkiej wersji tortilli.

Przeczytaj również: